21/03/2018
387
Những Huấn Giáo Của Đức Gioan Phaolô II Về Đức Maria

Lời người chuyển ngữ: Đức thánh giáo hoàng Gioan Phaolô II đã dành 70 bài huấn giáo để nói về Đức Maria, kéo dài từ ngày 07.09.1995 đến ngày 13.11.1997.

Tiếp tục trình bày sự tiến triển của đạo lý về Đức Maria Vô Nhiễm Nguyên Tội, trong bài huấn giáo hôm nay, Đức Thánh Cha đề cập đến một vấn nạn then chốt nảy ra vào thời Trung Cổ: nếu Đức Maria không mắc tội – tội nguyên tổ cũng như tội cá nhân - thì Người đâu cần ơn cứu chuộc của Chúa Kitô? Chân phước Duns Scôtô đã tìm ra một câu trả lời: Đức Maria vẫn cần được Chúa Kitô cứu chuộc; tuy nhiên ơn cứu chuộc tác động nơi Đức Maria theo một cách thức khác với chúng ta. Người được phòng ngừa khỏi mắc tội lỗi, còn chúng ta được cứu ra khỏi tình trạng vướng mắc tội lỗi.
****

 
BÀI 22: VÔ NHIỄM: ĐƯỢC CỨU CHUỘC NHỜ ĐƯỢC PHÒNG NGỪA TỘI LỖI
 
1.- Đạo lý về sự thánh thiện của Đức Maria ngay từ khi thụ thai đã gặp phải vài sự chống đối ở bên Tây Phương, bởi vì nó đụng tới những lời khẳng định của thánh Phaolô về tội nguyên tổ và về sự bành trướng của tội lỗi trên toàn thể nhân loại; những luận cứ cũng đã được thánh Augustinô lặp lại và khẳng định.
 
Thực ra thánh Augustinô đã nhìn nhận Đức Maria được thanh tịnh hoàn toàn và thánh thiện vô song, xét vì Người được Chúa chọn làm Mẹ của một người Con cực thánh. Chính vì thế, trong cuộc tranh luận với ông Pelagiô, thánh Augustinô nhấn mạnh rằng sự thánh thiện của Đức Maria là một hồng ân ngoại lệ của ơn thánh, và ông nói như sau: “Chúng ta hãy miễn trừ Đức Maria, tôi không muốn rằng chúng ta nói tới tội lỗi ở nơi Người bởi vì chúng ta cần phải tôn kính Thiên Chúa: nào chúng ta không biết rằng Người đã được ban một ơn ngoại lệ nhằm để chiến thắng hoàn toàn tội lỗi, Người đã xứng đáng thụ thai và sinh hạ Đấng không hề mắc tội lỗi nào hết hay sao?” (De natura et gratia, 42).
 
Thánh Augustinô đã nhấn mạnh tới sự thánh thiện hoàn toàn nơi Đức Maria và Người không mắc tội lỗi cá nhân nào chiếu theo chức phẩm cao vời làm Thân Mẫu Thiên Chúa. Tuy nhiên ông không thể nào quan niệm được Đức Maria hoàn toàn thoát khỏi hết mọi tội lỗi ngay từ lúc thụ thai, bởi vì điều này không thể dung hợp được với đạo lý về mọi người đều mắc tội tổ tông và đạo lý về mọi người con cháu Ađam đều cần được cứu chuộc. Để có thể giải quyết vấn nạn này, cần phải đào sâu sự hiểu biết đức tin của Giáo Hội thì mới làm sáng tỏ được vấn đề Đức Maria đã có thể hưởng nhờ hồng ân cứu chuộc của Đức Kitô ngay từ lúc thụ thai.
 
2.- Vào thế kỷ thứ IX, lễ Thụ Thai của Đức Maria đã du nhập vào Tây Phương, đầu tiên là tại miền Nam nước Italia, ở Napoli, rồi sang Anh quốc.

Vào khoảng năm 1128, một đan sĩ ở Canterbury, ông Eadmêrô đã viết khảo luận đầu tiên về việc Thụ Thai Vô Nhiễm. Ông than phiền rằng lễ Phụng Vụ đã bị dẹp bỏ, mặc dù lễ này mang lại sự thích thú cho những kẻ “chất phát và khiêm tốn phụng sự Chúa” (Tractatus de conceptione B.M.V. 1-2). Vì muốn cổ động tái lập lễ này, ông đã gạt bỏ vấn nạn của thánh Augustinô chống lại đặc ân Vô Nhiễm Nguyên Tội căn cứ vào đạo lý về sự truyền bá tội nguyên tổ cho toàn thể dòng dõi nhân loại. Ông Eadmerô sử dụng hình ảnh của một trái dẻ “được mọc giống, nuôi dưỡng và hình thành ở gai góc nhưng vẫn không bị gai đâm” (Tractatus, 10). Rồi ông lập luận như sau: “giữa những gai nhọn của sự sinh sản tự nó truyền thông tội nguyên tổ, Đức Maria đã được che chở cho khỏi mọi vết nhơ do ý muốn của Thiên Chúa, Đấng đã “có thể làm và đã muốn như vậy. Do đó nếu Chúa đã muốn thì tất nhiên Người đã làm”.
 
Dù ông Eadmerô đã dẫn một chứng cớ thuận lợi, nhưng những nhà thần học thế kỷ XIII vẫn còn quay về những vấn nạn do thánh Augustinô đưa ra, và họ lập luận như sau: ơn cứu độ do Đức Kitô mang lại sẽ không còn tính cách phổ quát nếu điều kiện tội lỗi đã không bao trùm tất cả mọi người. Nếu Đức Maria đã không mắc tội nguyên tổ, thì Người không cần được cứu chuộc. Thực vậy, ơn cứu chuộc hệ tại sự giải thoát những người ở trong tình trạng tội lỗi.
 
3.- Tiếp theo một vài nhà thần học thế kỷ XII, ông Duns Scôtô đã cung cấp chìa khóa để vượt qua những vấn nạn về đạo lý Đức Maria Vô Nhiễm Nguyên Tội. Ông chủ trương rằng Đức Kitô, Đấng Trung Gian hoàn hảo, đã thực hiện việc trung gian nơi Đức Maria một cách tuyệt vời, bằng cách phòng ngừa Đức Maria khỏi Tội Nguyên Tổ.
 
Như vậy, ông Duns Scôtô đã du nhập vào thần học tư tưởng “cứu chuộc phòng ngừa”, theo đó Đức Maria được cứu chuộc một cách rất lạ lùng: không phải bằng cách giải thoát khỏi tội lỗi, nhưng bằng cách phòng ngừa cho khỏi tội lỗi.
 
Quan điểm của ông Duns Scôtô, được đặt tên là “Tiến sĩ của đạo lý Vô Nhiễm”, từ thế kỷ thứ XIV trở đi đã được nhiều nhà thần học, cách riêng thuộc dòng Phanxicô, tán thành. Sau khi Đức Giáo Hoàng Sixtô IV phê chuẩn bài lễ Thụ Thai Vô Nhiễm năm 1477, đạo lý này dần dần được các trường phái thần học khác chấp nhận.
 
Sự tiến triển về Phụng Vụ và về đạo lý đã chuẩn bị con đường đưa tới việc định tín về phía Huấn Quyền tối thượng. Điều này chỉ đạt được sau nhiều thế kỷ, dưới sự thúc đẩy của một trực giác đức tin căn bản đó là: Thân Mẫu Đức Kitô phải được thánh thiện hoàn toàn ngay từ lúc bắt đầu hiện hữu.
 
4.- Không ai không nhận ra rằng đặc ân ban cho Đức Maria làm nổi bật tác động cứu chuộc của Đức Kitô, Đấng không những chỉ giải thoát mà còn phòng ngừa khỏi tội lỗi. Chiều kích phòng ngừa - được thể hiện hoàn toàn nơi Đức Maria - nằm trong chương trình cứu chuộc của Đức Kitô, Đấng giải thoát con người khỏi tội lỗi, và còn ban cho nó ân huệ và sức mạnh để chiến thắng ảnh hưởng của tội lỗi trong suốt đời mình.
 
Như thế, tín điều Đức Maria Vô Nhiễm Nguyên Tội không làm lu mờ nhưng còn làm nổi bật những hậu quả của ơn cứu chuộc của Đức Kitô đối với bản tính nhân loại. Tất cả các Kitô hữu nhìn lên Đức Maria, - người đầu tiên được Đức Kitô cứu chuộc, người đã được đặc ân không hề bị lệ thuộc quyền năng của sự dữ và tội lỗi -, như là một khuôn mẫu hoàn toàn và bức chân dung sống động của sự thánh thiện (xc. HT 65); sự thánh thiện mà họ được kêu gọi đạt tới trong cuộc sống, nhờ ơn thánh Chúa.
 
Đức thánh giáo hoàng Gioan Phaolô II
(Bản dịch tiếng Việt của Linh mục Giuse Phan Tấn Thành, OP.)