15/07/2018
351
Những Huấn Giáo Của Đức Gioan Phaolô II Về Đức Maria

Lời người chuyển ngữ: Đức thánh giáo hoàng Gioan Phaolô II đã dành 70 bài huấn giáo để nói về Đức Maria, kéo dài từ ngày 07.09.1995 đến ngày 13.11.1997.

Công Đồng Vaticanô II gọi Đức Maria là “phần tử ưu việt, điển hình, mẫu gương” của Hội Thánh, nhưng không minh thị gọi Người là “Mẹ của Hội Thánh”. Tuy vậy bản văn Công Đồng cũng nói rằng Hội Thánh bày tỏ lòng yêu mến Đức Maria như bà mẹ rất đáng mến. Tuy chỉ mới xuất hiện gần đây, nhưng tước hiệu “Mẹ của Hội Thánh” có nền tảng trong Thánh Kinh (đoạn 3) và các giáo phụ (đoạn 4), khi Đức Maria được gọi là mẹ của các tín hữu, mẹ của những kẻ được cứu rỗi, mẹ của những kẻ được tái sinh.
****
BÀI 63: MẸ CỦA HỘI THÁNH

1.- Công Đồng Vaticanô II, sau khi đã tuyên dương Đức Maria là “phần tử ưu việt”, “điển hình” và “mẫu gương” của Hội Thánh, đã khẳng định như sau: “Hội Thánh Công Giáo, được Chúa Thánh Thần dìu dắt, với tâm tình hiếu thảo tôn kính Người như là người mẹ rất đáng mến yêu” {1} (HT 53).
 
Nói cho đúng, bản văn Công Đồng đã không minh nhiên gán cho Đức Trinh Nữ Maria tước hiệu “Mẹ của Hội Thánh” {2}, nhưng đã phát biểu nội dung đó một cách rõ ràng, khi lấy lại tuyên ngôn của Đức Bênêđictô XIV cách đó hai thế kỷ về trước, vào năm 1748 (Bullarium Romanum, ser.2, t.2, n. 61, p. 428).
 
Trong văn kiện đó, vị tiền nhiệm của tôi, khi mô tả những tâm tình hiếu thảo của Hội Thánh nhìn nhận nơi Đức Maria là người mẹ rất đáng mến yêu, đã gián tiếp tuyên dương Người là Mẹ của Hội Thánh.
 
2.- Việc sử dụng danh hiệu này thực ra hơi họa hiếm trong quá khứ, nhưng gần đây đã trở thành phổ thông trong Huấn quyền của Hội Thánh và trong lòng đạo đức của Dân Chúa. Các tín hữu đã kêu cầu Đức Maria dưới các tước hiệu là: “Đức Mẹ Chúa Trời”, “Mẹ của các tín hữu” hay là “Mẹ của chúng con”, để nêu bật mối tương quan bản thân Mẹ với từng con cái.
 
Dần dần, nhờ sự chú ý đến mầu nhiệm Hội Thánh và đến những mối tương quan của Đức Maria với Hội Thánh, người ta bắt đầu kêu cầu cách thường xuyên Đức Trinh Nữ Maria như là “Mẹ của Hội Thánh”.
 
Trước Công Đồng Vaticanô II, thành ngữ này đã được xuất hiện trong Huấn quyền của Đức Giáo Hoàng Lêô XIII, khi quả quyết rằng Đức Maria “thật đích đáng làm mẹ của Hội Thánh” (Acta Leonis XIII, 15, 302). Kế đó danh xưng này được nhiều lần sử dụng trong các giáo huấn của Đức Gioan XXIII và PhaolôVI.
 
3.- Mặc dù được áp dụng cho Đức Maria khá muộn, nhưng tước hiệu “Mẹ của Hội Thánh” diễn tả mối liên hệ mẹ con của Đức Trinh Nữ đối với Hội Thánh, đã được một vài bản văn Tân Ước nhắc tới.
 
Ngay từ lúc Truyền Tin, Đức Maria đã được yêu cầu hãy dâng sự thỏa thuận cho việc thực hiện Vương Quyền của Đấng Mêsia, một Vương Quyền sẽ được hoàn tất với sự hình thành của Hội Thánh.
 
Tại Cana khi yêu cầu Đức Giêsu thi hành quyền của Đấng Mêsia, Mẹ Maria đã cống hiến cơ bản cho việc đâm rễ đức tin trong cộng đoàn các môn đệ tiên khởi, và cộng tác vào việc thiết lập Nước Chúa, một Nước đã “mang mầm mống” và “khởi đầu” trong Hội Thánh (xc. HT 5).
 
Trên núi Calvariô, khi kết hiệp với hy lễ của Con mình, Đức Maria đã mang lại sự đóng góp của người mẹ vào công trình Cứu Chuộc, dưới hình thức của một cuộc sinh hạ đau đớn, sự sinh đẻ nhân loại mới.
 
Khi hướng tới Đức Maria với những lời: “Hỡi Người Nữ, đây là con của bà”, Chúa Cứu Chuộc đã tuyên dương Đức Maria không những là Mẹ của Tông Đồ Gioan mà còn là Mẹ của tất cả các môn đệ. Chính thánh sử đã khẳng định rằng Đức Giêsu đã phải chết để “quy tụ tất cả con của Chúa đang tản mác” (Ga 11,52), như thế ông ta đã ám chỉ rằng sự khai sinh của Hội Thánh là hoa trái của Hy Lễ Cứu Chuộc, mà Đức Maria đã được kết nạp như là người mẹ.
 
Thánh sử Luca đã nói tới sự hiện diện của Thân Mẫu Chúa Giêsu ở giữa lòng cộng đoàn tiên khởi tại Giêrusalem” (Cv 1,14). Như vậy ông ta đã nhấn mạnh tới vai trò của Đức Trinh Nữ Maria như là bà mẹ đối với Hội Thánh mới khai sinh, tương tự như vai trò của Người vào lúc Chúa Cứu Thế giáng sinh. Chiều kích làm mẹ trở thành một yếu tố căn bản của mối liên lạc giữa Đức Maria đối với dân tộc mới của những người được cứu chuộc.
 
4.- Theo gót Thánh Kinh, các giáo phụ đã nhìn nhận chức làm mẹ của Đức Maria đối với công trình của Đức Kitô, và do đó đối với Hội Thánh, dù không phải với những từ ngữ chính xác.
 
Theo thánh Irênêô, Đức Maria “trở thành nguyên nhân cứu rỗi cho nhân loại” (Adversus Haereses 3,22,4) và cung lòng thanh sạch của Đức Trinh Nữ đã “tái sinh loài người cho Thiên Chúa” (Adv. Haer. 4,33,11). Thánh Ambrosiô cũng vọng lên tư tưởng đó khi khẳng định rằng: “Một Trinh Nữ đã sinh ra ơn cứu rỗi cho nhân loại, một Trinh Nữ đã ban sự sống cho hết mọi loài” (Ep. 66,33), và nhiều giáo phụ khác đã gọi Đức Maria là “Mẹ của ơn cứu rỗi” (Severiano Gabala, Oratio 6 de mundi creatione, 10; Fausto Riez, Max. Bibl. Patrum VI, 620-621).
 
Vào thời Trung Cổ, thánh Anselmô đã khẩn cầu Đức Maria với những lời như sau: “Người là mẹ của sự công chính và của những người được công chính hóa, mẹ của sự hòa giải và của những người được hòa giải, mẹ của ơn cứu rỗi và của những người được ơn cứu rỗi” (Oratio 52,8), trong khi đó nhiều tác giả khác đã gán cho Đức Maria tước hiệu là “Mẹ của ơn thánh” và “Mẹ của sự sống”.
 
5.- Vì thế, tước hiệu “Mẹ của Hội Thánh” phản ánh niềm thâm tín sâu xa của các Kitô hữu, nhìn thấy nơi Đức Maria không những là bà mẹ của bản thân Đức Kitô mà còn là mẹ của tín hữu nữa. Đấng đã được nhìn nhận như là mẹ của ơn cứu rỗi, của sự sống và của ơn thánh, mẹ của những người được cứu rỗi và những người được sống, quả là đúng lý để được tuyên dương là Mẹ của Hội Thánh.
 
Đức Giáo Hoàng Phaolô VI đã ước ao cho Công Đồng Vaticanô II tuyên bố Đức Maria là “Mẹ của Hội Thánh, nghĩa là của toàn thể Dân Chúa, của các tín hữu cũng như của các mục tử”. Chính Người đã tuyên bố như vậy trong diễn văn bế mạc khóa họp thứ ba của Công Đồng (ngày 21.11.1964), và đồng thời yêu cầu rằng “từ nay trở đi, ước chi toàn thể Dân Kitô giáo sẽ cung kính và khẩn cầu Đức Trinh Nữ với tước hiệu êm đẹp đó”.
 
Như vậy, vị tiền nhiệm đáng kính của tôi đã phát biểu minh thị đạo lý đã được chứa đựng trong chương thứ VIII của Hiến chế Tín lý về Hội Thánh, và mong mỏi rằng tước hiệu Đức Maria, Mẹ của Hội Thánh, càng ngày càng chiếm một địa vị quan trọng hơn trong Phụng Vụ và lòng đạo đức của Dân Kitô giáo.
 
Chú thích:
{1} “Catholica Ecclesia, a Spiritu Sancto edocta, filialis pietatis affectu tamquam matrem amantissimam prosequitur”.
{2} Nên lưu ý sự khác biệt giữa “Mẹ của Hội Thánh” và “Mẹ Hội Thánh”. “Mẹ Hội Thánh” ám chỉ chức vụ làm mẹ của Hội Thánh (xem bài 59): Hội Thánh là mẹ của các tín hữu vì đã sinh sản họ nhờ Lời Chúa, các bí tích và tình thương. Còn Đức Maria là “Mẹ của Hội Thánh”, mẹ của các tín hữu và của các mục tử.
 
Đức thánh giáo hoàng Gioan Phaolô II
(Bản dịch tiếng Việt của Linh mục Giuse Phan Tấn Thành, OP.)