19/07/2018
356
Những Huấn Giáo Của Đức Gioan Phaolô II Về Đức Maria

Lời người chuyển ngữ: Đức thánh giáo hoàng Gioan Phaolô II đã dành 70 bài huấn giáo để nói về Đức Maria, kéo dài từ ngày 07.09.1995 đến ngày 13.11.1997.

Vai trò chuyển cầu của Đức Maria thường được diễn tả qua từ ngữ “trung gian”. Cần phải hiểu thế nào về tước hiệu này? Nó có trái ngược với đạo lý về “Đức Kitô là trung gian duy nhất” không? Đức Thánh Cha trả lời rằng không. Mặc dù Đức Kitô là trung gian duy nhất, nhưng các tín hữu cũng được mời gọi tham gia vào sự trung gian ấy, chẳng hạn như bằng việc chuyển cầu cho tha nhân, bằng việc rao giảng Tin Mừng cho thế giới. Đức Maria tham gia vào sự trung gian của Đức Kitô một cách khác với các tín hữu khác, bởi vì một đàng Người đã hợp tác với Chúa Kitô trong việc thực hiện công trình cứu chuộc nhân loại; đàng khác Người được đặt làm Mẹ của các tín hữu để chuyển cầu cho họ.
****
BÀI 65: ĐỨC MARIA TRUNG GIAN
 
1.- Trong số những tước hiệu gán cho Đức Maria trong phụng tự của Hội Thánh, Chương 8 của Hiến chế Ánh Sáng Muôn Dân nhắc tới tước hiệu “Trung gian”. Dù một vài nghị phụ đã không chia sẻ lập trường này, nhưng danh hiệu vẫn được xen vào Hiến chế Tín lý về Hội Thánh, xác nhận giá trị của chân lý mà nó diễn tả. Tuy nhiên văn kiện đã để ý không muốn gắn liền danh hiệu này với một ý kiến thần học nào về sự trung gian {1}, nhưng chỉ liệt kê cùng với các tước hiệu đã được dành cho Đức Maria mà thôi.
 
Hơn nữa, bản văn Công Đồng cũng đề cập tới nội dung của danh hiệu “trung gian” khi khẳng định rằng Đức Maria “do lời chuyển cầu của mình, tiếp tục cầu xin cho chúng ta những ơn lành cho phần rỗi đời đời”(HT 62).
 
Như tôi đã nhắc trong thông điệp Thân Mẫu Đấng Cứu Thế, “sự trung gian của Đức Maria được gắn liền với chức vụ làm mẹ, đặc trưng của nó là tính cách từ mẫu, khác biệt với các lối trung gian của những thụ tạo khác” (số 38). Dưới khía cạnh này, sự trung gian của Đức Maria mang tính cách độc nhất vô nhị và hết sức hữu hiệu.
 
2.- Đáp lại những khó khăn mà một vài nghị phụ đã nêu lên chung quanh hạn từ “Trung gian”, Công Đồng đã tìm cách trả lời qua việc khẳng định rằng Đức Maria là “người mẹ của chúng ta trong hệ ân sủng” (HT 61). Chúng ta nên nhớ rằng sự trung gian của Đức Maria được đặt nền tảng trên chức vụ làm Mẹ Thiên Chúa. Ngoài ra, vai trò trung gian cũng được mặc nhiên nhìn nhận trong thành ngữ “Mẹ chúng ta”: đạo lý về sự trung gian của Đức Maria được giải thích dựa theo chức vụ làm mẹ. Sau cùng tước hiệu “Mẹ trong hệ ân sủng” đã làm sáng tỏ rằng Đức Trinh Nữ Maria cộng tác với Đức Kitô vào việc tái sinh nhân loại về đàng thiêng liêng.
 
3.- Sự trung gian từ mẫu của Đức Maria không làm lu mờ sự trung gian duy nhất và toàn thiện của Chúa Kitô. Thực vậy, sau khi đã nhắc tới Đức Maria “trung gian”, Công Đồng đã vội vàng xác nhận rằng “điều này cần phải hiểu làm sao để không được thêm bớt gì vào vinh dự và quyền năng của Đức Kitô, Đấng trung gian duy nhất” (HT 62).
 
Và Công Đồng đã trích dẫn đoạn văn nổi tiếng của thư thứ nhất gửi ông Timôthêô: “Thực vậy, chỉ có một Thiên Chúa và một Đấng trung gian duy nhất giữa Thiên Chúa với loài người, con người Kitô Giêsu, đã tự hiến mình để chuộc tội muôn người” (2,5-6).
 
Ngoài ra, Công Đồng cũng khẳng định rằng “chức vụ từ mẫu của Đức Maria đối với loài người không thể nào làm lu mờ hoặc suy giảm, mà còn bày tỏ sự hữu hiệu của việc trung gian duy nhất của Đức Kitô” (HT 60).
 
Vì thế thay vì làm ngăn trở việc thực hiện tính cách môi giới duy nhất của Đức Kitô, Đức Maria đã làm nêu bật sự phong phú và hữu hiệu của sự trung gian ấy. “Bởi vì mọi ảnh hưởng có sức cứu rỗi của Đức Trinh Nữ trên nhân loại không phát sinh từ một sự cần thiết nào, nhưng là do ý định nhân lành của Chúa, và bắt nguồn từ sự sung mãn công trạng của Đức Kitô, đặt nền tảng trên sự trung gian của Người, hoàn toàn tùy thuộc và múc lấy sự hữu hiệu từ đó” (HT 60).
 
4.- Do đó, giá trị của sự trung gian của Đức Maria bắt nguồn từ Đức Kitô, và ảnh hưởng cứu rỗi của Đức Maria “không mảy may ngăn trở, nhưng trái lại còn giúp đỡ cho các tín hữu được kết hiệp trực tiếp với Đức Kitô” (HT 60).
 
Như vậy, Công Đồng đã quy hướng toàn thể công tác “trung gian” của Đức Maria hướng về Đức Kitô, đồng thời cũng khuyến khích các tín hữu hãy chạy đến cùng Đức Maria “ngõ hầu nhờ được sự nâng đỡ từ mẫu của Người, họ sẽ gắn bó chặt chẽ hơn với vị Trung Gian và Cứu Thế” (HT 62).
 
Khi tuyên bố Đức Kitô là Đấng Trung Gian duy nhất (1 Tm 2,5-6), bản văn của thánh Phaolô gởi ông Timôthêô loại bỏ hết mọi thứ trung gian song hành, nhưng không gạt bỏ một sự trung gian tùy thuộc. Thực vậy, trước khi nói tới sự trung gian duy nhất và độc hữu của Đức Kitô tác giả đã khuyến khích “ai nấy hãy kêu van, khẩn nài, cầu xin và cảm tạ cho hết mọi người…” (2,1). Những lời cầu nguyện chẳng phải là một hình thức trung gian đó sao? Hơn thế nữa, theo thánh Phaolô, chính sự trung gian duy nhất của Đức Kitô nhằm thôi thúc những sự trung gian khác mang tính cách tùy thuộc và tác vụ. Khi tuyên bố tính cách trung gian duy nhất của Đức Kitô, thánh Tông Đồ chỉ nhằm loại trừ những sự trung gian tự lập và song hành, chứ không loại trừ những hình thức khác có thể dung hợp được với giá trị vô tận của công trình Cứu Chuộc.
 
5.- Có thể tham gia vào sự trung gian của Đức Kitô trong những lãnh vực khác nhau của công trình cứu chuộc. Hiến chế Tín lý về Hội Thánh, sau khi đã nêu bật rằng không một thụ tạo nào có thể so sánh được với Ngôi Lời Nhập Thể và Đấng Cứu Chuộc, đã cho thấy rằng các loài thụ tạo có thể thi hành một vài hình thức trung gian tùy thuộc vào Đức Kitô. Thực vậy, Công Đồng nhận định rằng “cũng như chức tư tế của Đức Kitô có thể thông dự bằng những cách thức khác nhau do những tác nhân thánh và các tín hữu, và cũng như sự tốt lành duy nhất của Thiên Chúa đã được thông đạt qua các cấp độ khác nhau nơi các thụ tạo, thì sự trung gian duy nhất của Đấng Cứu Chuộc không loại trừ mà còn khơi dậy nơi các thụ tạo một sự hợp tác đa dạng tham dự vào nguồn mạch duy nhất này” (HT 62).
 
Chính trong ý định khơi gợi lên những sự tham gia vào sự trung gian duy nhất của Đức Kitô, mà ta thấy biểu lộ lòng thương vô lượng của Thiên Chúa muốn chia sẻ điều mình có.
 
6.- Thực vậy sự trung gian từ mẫu của Đức Maria là gì nếu không phải là một hồng ân Thiên Chúa Cha dành cho nhân loại? Chính vì thế mà Công Đồng kết luận: “Hội Thánh không do dự khi nhìn nhận công khai vai trò tùy thuộc của Đức Maria, Hội Thánh liên tục cảm nghiệm và giới thiệu nó cho con tim của các tín hữu…” (HT 62).
 
Đức Maria thực thi tác động làm mẹ tùy thuộc vào sự trung gian của Đức Kitô và từ Đức Kitô Người đã nhận lãnh tất cả những gì mà trái tim của Người muốn ban cho nhân loại.
 
Trong cuộc lữ hành trần thế, Giáo Hội cảm thấy “liên lỉ” ảnh hưởng của tác động của “người Mẹ trong hệ ân sủng”.

Chú thích:
{1} Các nhà thần học đã đưa ra nhiều ý kiến khác nhau về vai trò trung gian của Mẹ Maria: từ chỗ chỉ nhìn thấy như một tấm gương (tối thiểu) tới chỗ chủ trương rằng mọi ơn huệ Thiên Chúa ban cho loài người đều phải qua Mẹ Maria (tối đa). Giữa hai thái cực đó, còn nhiều ý kiến trung dung khác.
 
Đức thánh giáo hoàng Gioan Phaolô II
(Bản dịch tiếng Việt của Linh mục Giuse Phan Tấn Thành, OP.)