25/07/2018
233
Những Huấn Giáo Của Đức Gioan Phaolô II Về Đức Maria

Lời người chuyển ngữ: Đức thánh giáo hoàng Gioan Phaolô II đã dành 70 bài huấn giáo để nói về Đức Maria, kéo dài từ ngày 07.09.1995 đến ngày 13.11.1997.

Các tín hữu biểu lộ lòng tôn kính Mẹ Maria qua nhiều hình thức khác nhau: những lễ Phụng Vụ, những kinh cầu khẩn, những hành vi đạo đức, v.v... Một hình thức đặc biệt để biểu dương lòng tôn kính yêu mến là trưng bày các ảnh tượng của Mẹ. Công Đồng Nixêa II đã phê chuẩn tập tục ấy. Dù sao, việc tôn kính Đức Maria phải bắt nguồn từ đức tin, ý thức vai trò của Người trong chương trình của Chúa; kế đó nó phải dẫn tới lòng mộ mến và bắt chước các nhân đức.
****

 
BÀI 68: VIỆC TÔN KÍNH ĐỨC MARIA VÀ VIỆC TÔN KÍNH CÁC ẢNH TƯỢNG
 
1.- Sau khi đã duyệt chính đạo lý của việc tôn kính Đức Trinh Nữ Maria, Công Đồng Vaticanô II đã khuyến khích tất cả mọi tín hữu hãy cổ động lòng tôn kính này: “Thánh Công Đồng cố ý dạy giáo lý công giáo ấy, và đồng thời khuyến khích tất cả các con cái của Hội Thánh hãy nhiệt tâm phát triển lòng tôn kính Đức Nữ Trinh đặc biệt là qua các hành vi Phụng Vụ, họ hãy coi trọng những tập tục và những việc đạo đức dành cho Người, đã được Huấn Quyền cổ võ trải qua các thế kỷ” (HT 67).
 
Với lời khẳng định trên đây, các Nghị phụ, mặc dù không đi sâu vào chi tiết, nhưng đã muốn đề cao giá trị của một vài kinh nguyện chẳng hạn như Kinh Mân Côi và Kinh Truyền Tin, rất thân thuộc với truyền thống Kitô giáo và được nhiều Giáo hoàng khuyến khích như là những phương thế hữu hiệu để nuôi dưỡng đời sống đức tin và lòng thảo hiếu đối với Đức Trinh Nữ.
 
2.- Tiếp đến, bản văn Công Đồng yêu cầu các tín hữu “hãy kính cẩn tuân giữ những quyết định của các thời đại trước đây liên quan tới việc tôn kính những ảnh tượng của Chúa Kitô, Đức Trinh Nữ và của các thánh” (HT 67).

Như vậy Công Đồng Vaticanô II đã lặp lại những quyết định của Công Đồng Nixêa II họp năm 787, biện minh cho sự hợp pháp của việc tôn kính các ảnh tượng thánh, chống lại những người muốn phá hủy hết các ảnh tượng với lý do là chúng không tương xứng với việc tượng trưng thực tại thiên linh (xc. Thông điệp Thân Mẫu Đấng Cứu Thế, 33). Các nghị phụ đã tuyên bố như sau:
 
“Chúng tôi ấn định cách chắc chắn và minh chính rằng, cũng tựa như việc trưng bày Thập Giá cao quý và ban sự sống, thì những hình ảnh đáng kính và thánh thiện, dù là vẽ hay là được tạc hay là bằng chất liệu thích hợp nào khác, cần được trưng bày trong các thánh đường trên các vật dụng thánh, trên các phẩm phục thánh, trên các bức tường và trên bàn, trong nhà và ngoài đường; dù là hình ảnh của Đức Giêsu Kitô Thiên Chúa và là Đấng Cứu Chuộc chúng ta, hay là hình ảnh của Đức Trinh Nữ Maria rất thánh vô nhiễm hay của các thiên thần, của tất cả các thánh và những người công chính” {1}.
 
Khi nhắc lại lời định tín đó, Hiến chế Tín lý về Hội Thánh đã muốn lặp lại tính cách hợp pháp và hợp lệ của những hình ảnh thánh, đối lại với một vài khuynh hướng muốn loại bỏ các hình tượng ra khỏi các nhà thờ và các thánh điện, nhằm dồn hết mọi chú ý vào Đức Kitô.
 
3.- Công Đồng Nixêa II không những chỉ giới hạn vào việc khẳng định tính chất hợp pháp của ảnh tượng, mà còn muốn giải thích ích lợi đối với lòng đạo đức Kitô giáo: “Thật vậy, càng chiêm ngắm những ảnh tượng này, thì người ta càng tưởng nhớ và ao ước những mẫu mực gốc, và khi hôn kính những ảnh tượng họ có thể bày tỏ lòng kính cẩn và tôn sùng”.
 
Những lời chỉ dẫn vừa rồi có giá trị đặc biệt đối với việc tôn kính Đức Trinh Nữ. Những hình ảnh, những icôn và những bức tượng của Đức Maria, hiện diện trong các căn nhà, những nơi công cộng và trong vô vàn nhà thờ nhà nguyện, giúp cho các tín hữu khẩn nài Người hãy hiện diện và bày tỏ sự che chở lân tuất vào những hoàn cảnh khác nhau của cuôc sống. Khi hiển hiện lòng từ bi từ mẫu của Đức Trinh Nữ, những bức ảnh tượng mời gọi hãy hướng lên Người, hãy cầu khẩn Người với lòng tin tưởng và hãy bắt chước Người trong việc quảng đại đón nhận ý Chúa.
 
Thánh Augustinô đã nhận định rằng không bức tranh ảnh nào có thể họa lại khuôn mặt đích thực của Đức Maria (De Trinitate 8,7). Tuy vậy, chúng giúp cho ta tạo ra mối tương quan sống động với Người. Vì thế cần phải khuyến khích việc trưng bày những ảnh tượng của Đức Maria trong những nơi thờ phượng và những căn nhà khác, ngõ hầu chúng ta có thể cảm thấy sự giúp đỡ của Người trong những cơn khó khăn, và nhắc nhở ta sống một cuộc đời thánh thiện và trung thành với Chúa.
 
Để có thể cổ võ việc sử dụng xứng đáng các ảnh tượng thánh, Công Đồng Nixêa đã nhắc nhở rằng: “sự tôn kính dành cho ảnh tượng thánh thì nhắm tới Đấng được tượng trưng qua ảnh tượng; và ai tôn kính ảnh tượng thì tôn kính thực tại của Đấng được diễn tả qua nó”.
 
Vì thế, khi thờ lạy Ngôi Lời Nhập Thể nơi ảnh tượng của Đức Kitô, thì các tín hữu thực hành một việc thờ phượng chân chính, hoàn toàn khác hẳn việc thờ bái ngẫu tượng.
 
Một cách tương tự như vậy, khi tôn kính những bức ảnh tượng của Đức Maria, người tín hữu thực hiện một hành vi tôn kính bản vị của Thân Mẫu Đức Giêsu.
 
5.- Tuy vậy, Công Đồng Vaticanô II đã khuyến khích các nhà thần học và các nhà giảng thuyết, khi bàn tới chức phẩm đặc biệt của Đức Mẹ Chúa Trời, hãy tránh những thái độ thái quá hay là bất cập. Và Công Đồng thêm rằng: “Nhờ việc học hỏi Kinh Thánh, các Giáo phụ và các Tiến sĩ và Phụng Vụ của Giáo Hội, dưới sự hướng dẫn của Huấn Quyền, họ hãy trình bày đứng đắn những nhiệm vụ và đặc ân của Đức Trinh Nữ, tất cả những điều này nhằm tới mục tiêu là Đức Kitô, nguồn gốc của mọi chân lý, sự thánh thiện và lòng tôn kính” (HT 67).
 
Đạo lý chân chính về Đức Maria được bảo đảm nhờ việc trung thành với Thánh Kinh và Thánh Truyền, cũng như với các bản văn Phụng Vụ và với Huấn Quyền. Một đặc trưng không thể thiếu là sự quy hướng về Đức Kitô: thực vậy, tất cả mọi điều ở nơi Đức Maria đều phát xuất từ Đức Kitô và hướng về Đức Kitô.
 
6.- Sau cùng, Công Đồng đã cống hiến cho các tín hữu một vài tiêu chuẩn để sống chính đáng mối tương quan con thảo đối với Đức Maria: “Về phần các tín hữu, họ hãy nhớ rằng lòng sùng kính đích thực không nằm ở chỗ tình cảm hời hợt không phát sinh hoa trái, cũng không tại ở chỗ dễ tin vu vơ, nhưng nó phát xuất từ đức tin đích thực, từ đó chúng ta sẽ nhận biết sự cao xa của Đức Mẹ Chúa Trời, và chúng ta được thúc đẩy lấy tình con thảo mà yêu mến và bắt chước các nhân đức của người mẹ chúng ta” (HT 67).
 
Với những lời này, các Nghị phụ cảnh giác chúng ta về thái độ “dễ tin vu vơ” và sự lấn át của tình cảm. Những lời đó tiên vàn nhằm tới việc khẳng định rằng lòng sùng kính chân chính đối với Đức Maria phát xuất từ đức tin và việc nhận biết âu yếm chức vị của Đức Maria, thúc đẩy tới mối tình con thảo và gợi lên ý muốn bắt chước các nhân đức của Người.
 
Chú thích:
{1} Xem thêm Sách GLCG số 1159-1162; 2131-2132.
 
Đức thánh giáo hoàng Gioan Phaolô II
(Bản dịch tiếng Việt của Linh mục Giuse Phan Tấn Thành, OP.)